Anny Kanters is al ruim 22 jaar vrijwilliger bij Vrijwillige Palliatieve Terminale Zorg. Met haar open houding, warme aanwezigheid en oprechte aandacht betekent zij veel voor mensen in de laatste levensfase en hun naasten. “Je bent even een vreemde in huis. Daarom moet je goed aanvoelen wat iemand nodig heeft.”

Als ik bij Anny aankom, staat de deur al open. “Niet schrikken”, roept ze. Dat doe ik natuurlijk toch een beetje. Anny is gevallen tijdens haar vrijwilligerswerk bij VPTZ en heeft haar knie flink bezeerd. Daardoor moet ze een paar weken rustig aan doen. En dat is niet makkelijk voor iemand die bijna altijd bezig is.

Want stilzitten past niet echt bij Anny. Naast haar inzet voor VPTZ poetst ze de kerk, schenkt ze koffie in het buurthuis, helpt ze daar bij warme maaltijden en kaart ze met ouderen uit de buurt. Ze bakt cake voor de mannen die het oud papier ophalen en poetst samen met haar man de buurtbus. Hij doet de buitenkant, Anny de binnenkant. Ook haar drie kinderen en zes kleinkinderen weten haar altijd te vinden.

Anny is iemand die graag onder de mensen is. Ze praat makkelijk, luistert goed en brengt vaak ook wat luchtigheid mee. Juist dat maakt haar zo waardevol in het vrijwilligerswerk. Ze geniet ervan als ze iemand een fijne tijd kan bezorgen. Soms door een potje te kaarten, soms door samen te praten en soms ook gewoon door er te zijn.

Via tante Truus naar VPTZ

Zo’n 22 jaar geleden bracht Anny op de fiets een nieuwjaarskaart naar haar tante Truus. Daar ontdekte ze dat haar tante terminaal ziek was. Anny bleef bij haar aan bed zitten. Toen ze aan de aanwezige hulp vroeg of ze iets kon doen, kreeg ze direct antwoord: “Ja, morgenvroeg om 7 uur.”

Anny stond de volgende ochtend stipt om 7 uur klaar.

Tijdens dat bezoek zag ze papieren liggen over vrijwillige terminale zorg. Ze las de informatie en dacht: dit is misschien wel iets voor mij. Ze meldde zich aan en begon in mei van dat jaar met de opleiding.

Inmiddels zet Anny zich al meer dan twee decennia in voor mensen in de laatste levensfase. In al die jaren heeft ze veel mensen en families ontmoet. Iedere situatie is anders. En juist dat vraagt volgens Anny om aandacht, rust en respect.

Respect voor wat iemand wil

Haar eerste inzet was bij een vrij jonge man. Zijn partner had hem niet verteld dat Anny zou komen. Ook wist hij niet goed hoe ernstig zijn situatie was. Na een tijdje gaf hij aan dat hij wilde dat Anny wegging.

Dat deed ze.

“Dat moet je respecteren”, vindt Anny. “Je komt toch als vreemde binnen in iemands huis en in iemands leven. Dan moet je goed aanvoelen wat iemand wil en wat past.”

Voor Anny is dat de kern van haar vrijwilligerswerk. Niet overnemen, maar aansluiten. Niet invullen, maar luisteren. En vooral: er zijn op een manier die past bij de persoon en de familie.

Zoeken naar verbinding

Als Anny ergens binnenkomt, zijn mensen vaak nieuwsgierig naar wie ze is en waar ze vandaan komt. Ze woont in Elsendorp. Opvallend vaak blijkt iemand daar iets mee te hebben. Dat geeft soms meteen een klik.

Anny zoekt altijd naar iets gezamenlijks. Een plek, een herinnering, een gewoonte of een gespreksonderwerp. Vanuit daar ontstaat vaak vertrouwen.

Ze houdt ook een schriftje bij. Daarin schrijft ze op waar ze is geweest en wat haar is bijgebleven. Niet om zomaar verhalen te bewaren, maar omdat elke ontmoeting voor haar betekenis heeft.

Zo herinnert ze zich een man die haar op zijn sterfbed vertelde hoe blij hij was dat hij haar had leren kennen. Ook kwam ze eens bij iemand met een kind in Canada, waar Anny zelf vaak is geweest omdat ze daar familie heeft. Dat zorgde meteen voor een gesprek.

Een andere keer kwam ze bij een man van wie werd gezegd dat hij nooit praatte. Zijn vrouw bleef tijdens de eerste minuten maar praten. Na een kwartier vroeg Anny rustig of zij misschien even iets voor zichzelf kon gaan doen. Toen Anny daarna de krant begon te lezen, begon de man ineens te praten. Hij bleef praten tot zijn vrouw weer thuiskwam.

Het zijn precies dit soort momenten die Anny bijblijven.

Kleine momenten met grote betekenis

Soms zit de waarde van VPTZ in iets kleins. Een gesprek. Een kaartspel. Een rustige aanwezigheid. Even samen lachen. Of de familie de ruimte geven om op adem te komen.

Voor mensen in de laatste levensfase kan het veel betekenen als er iemand is die tijd heeft. Voor naasten kan het rust geven dat zij de zorg even kunnen delen. Niet omdat zij het zelf niet willen doen, maar omdat de zorg zwaar kan zijn.

Anny begrijpt dat goed. Zij weet dat je als vrijwilliger niet alleen bij de zieke bent, maar ook naast de familie staat. Je komt binnen op een kwetsbaar moment. Juist daarom vindt ze het belangrijk om zorgvuldig te zijn.

“Je moet kijken wat nodig is. Soms is dat praten. Soms is dat stil zijn. En soms is het gewoon zorgen dat iemand zich even prettig voelt.”

Vrijwilligerswerk dat bij haar past

Anny straalt als ze vertelt over de mensen die ze heeft ontmoet. Eén verhaal raakt haar nog steeds. Ze kwam bij een man die ze bleek te kennen van vroeger. Als jong meisje had ze bij hem gewerkt. Ze was zelfs nog op zijn bruiloft geweest.

Dat soort bijzondere ontmoetingen maken het werk voor haar waardevol.

Ondanks haar bezeerde knie denkt Anny alweer vooruit. Rust houden is lastig voor iemand die zo gewend is om van betekenis te zijn. Toch is dat precies wat haar typeert: betrokken, actief en altijd met aandacht voor de ander.

Na 22 jaar vrijwilligerswerk weet Anny als geen ander wat VPTZ kan betekenen. Niet met grote woorden, maar met kleine gebaren. Met aanwezigheid, aandacht en respect.

En misschien is dat wel de kracht van haar werk: er zijn, juist op het moment dat het ertoe doet.